Tuyến tụy và những điều cần biết

Trong căn bệnh tiểu đường, người ta thường hay nhắc đến tuyến tụy, vậy tuyến tụy là gì. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu cơ quan này trong bài viết dưới đây.

Tuyến tụy là gì?

Tuyến tụy

Tuyến tụy hay còn gọi là lá mía là một cơ quan trong cơ thể. Tuyến tụy có 2 chức năng chính là chức năng ngoại tiết (sản xuất và bài tiết các dịch tụy chứa men tiêu hóa, enzyme tiêu hóa) và chức năng nội tiết (sản xuất và tiết vào trong máu các nội tiết tố hoặc hormone. Tụy là một cơ quản nhỏ, thuôn dài và nằm trong ổ bụng trong cơ thể người.

Cấu tạo của tụy

Cấu tạo của tụy gồm có 3 phần là phần đầu tụy, thân tụy và đuôi tụy. Đầu tụy nằm sát tá tràng D2 và đuôi kéo dài đến sát lách. Ống tụy hay còn được gọi là ống Wirsung là một ống nằm dọc suốt chiều dài của tụy có nhiệm vụ dẫn lưu dịch tụy đổ vào đoạn D2 của tá tràng. Khoảng ống tụy nối vào tá tràng được gọi là bóng Vater. Ống mật chủ thường được kết hợp với ống tụy tại bóng Vater. Một số tài liệu y khoa có ghi chép, nơi đổ ra của ống tụy và ống túi mật cùng một nơi và vị trí đó được gọi là cơ vòng Oddi.

Cấu tạo của tuyến tụy

Tụy được cung cấp máu nuôi dưỡng bởi các động mạch tá tụy, các động mạch này là nhánh của động mạc treo hàng trên. Máu từ tĩnh mạch sẽ bơm từ các tĩnh mạch lá lách đổ về tĩnh mạch cửa. Tĩnh mạch lách chạy sát sau tuyến tụy nhưng không dẫn lưu máu của utyj. Ở một số người thì tĩnh mạch mạc treo tràng dưới cũng đổ vào tĩnh mạch lá lách.

Chức năng của tuyến tụy

Tuyến tụy có vai trò rất quan trọng đối với cơ thể người. Khái quát lại, tụy gồm 2 chức năng chính là chức năng nội tiết và chức năng ngoại tiết.

Chức năng nội tiết

Tụy là nơi sản xuất các kích thích tố Glucagon và Insulin. Trong đó Insulin có thể giúp cơ thể hấp thụ Glucose trong máu, làm giảm lượng đường có trong máu và cho phép những tế bào của cơ thể sử dụng Glucose để điều tiết các hoạt động khác nhau trong cơ thể.

Khi cơ thể hấp thụ các chất dinh dưỡng như protein, carbohydrate (là những nhân tố chính làm tăng lượng đường trong máu) qua các bữa ăn hằng ngày, tuyến tụy sẽ tiết Insulin làm ổn định đường huyết. Khi tuyến tụy bị suy yếu hoặc khả năng tiết Insulin của tuyến tụy bị hạn chế thì tuyến tụy sẽ không sản xuất đủ hormone này để phục vụ các hoạt động của cơ thể thì rất dễ gây đến bệnh tiểu đường Type 1.

Một loại hormone nữa là Glucagon cũng dc tuyến tụy tiết ra làm tăng lượng đường trong máu, khác hoàn toàn với hormone Insulin. Glucagon được tiết ra khi lượng đường trong máu không đủ. Như vậy tuyến tụy có vai trò rất quan trọng trong việc điều hòa đường huyết giúp lượng đường trong máu luôn ổn định để phục vụ các hoạt động khác nhau trong cơ thể.

Chức năng ngoại tiết

Ngoài chức năng nội tiết là sản xuất Insulin và Glucagon, tuyến tụy còn có chức năng ngoại tiết, đó là tiết ra các dịch tiêu hóa. Thức ăn từ bên ngoài được đưa vào dạ dày qua đường tiêu hóa thì các enzyme tiêu hóa (còn được gọi là dịch tụy) sẽ đi qua nhiều ống dẫn nhỏ, để đến ống tụy sau đó đi đến ống dẫn mật. Ống mật sẽ lấy dịch tụy vào túi mật, trộng cùng với mật để hệ tiêu hóa của cơ thể hoạt động hiệu quả hơn.

Một số bệnh về tuyến tụy

Bệnh đau tụy

Đau tụy là hiện tượng tuyến tụy đau dữ dội và thường kết hợp kèm với viêm tụy cấp. Ở các bệnh nhân xuất hiện triệu chứng đau bụng dữ dội vùng thượng vị, dưới mũi kiếm xương ức. Triệu chứng đau lan cả ra phía sau. Một trường hợp hiếm gặp hơn nữa là đau xuất hiện cả ở vùng hạ vị. Nếu viêm tụy cấp do sỏi mật hoặc do giun thì đau thường xuất hiện đột ngột và nhanh chóng, có thể đau dữ dội chỉ trong vài phút. Đau có thể tồn tại liên tục trong một vài ngày rồi sẽ hết. Người ta thường nhầm lẫn với việc đau tuyến tụy và đau dạ dày do dấu hiệu khá dễ nhầm lẫn. Một số triệu chứng đi kèm là vàng da, ngứa da và tăng cân bất thường.

Viêm tụy

Viêm tuyến tụy

Viêm tụy hay còn gọi là viêm tuyến tụy được chia thành 2 dạng là viêm tụy cấp tính và viêm tụy mãn tính. Cả hai dạng này đều nguy hiểm và gây nhiều biến chứng cho sức khỏe.

Viêm tụy mãn tính

Nguyên nhân

Nguyên nhân chính dẫn đến viêm tụy mãn tính là do uống nhiều rượu. Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như các bệnh lý xơ nang, hàm lượng canxi cao hoặc mỡ máu trong các rối loạn miễn dịch. Viêm tụy mãn tính không thể chữa lành và có xu hướng xấu đi theo thời gian. Viêm tụy mãn tính dẫn đến tổn thương tụy vĩnh viễn.

Dấu hiệu của viêm tụy mãn tinh

Các dấu hiệu thường gặp khi viêm tụy mãn tính bao gồm buồn nôn, nôn mửa, sụt cân, đi ngoài phân lỏng.

Cách điều trị

Điều trị có thể bao gồm một chế độ ăn uống đặc biệt, tiêu thụ thường xuyên các chất bổ sung enzyme và nằm viện với việc sử dụng các thuốc ức chế theo chỉ định của bác sỹ. Điều quan trọng là không hút thuốc lá hoặc uống rượu nếu bị viêm tụy mãn.

Viêm tụy cấp tính

Nguyên nhân

Viêm tụy cấp thường xảy ra đột ngột và biến mất trong vòng một vài ngày điều trị. Thông thường, đó là do sỏi mật.
Tuyến tụy đau là triệu chứng chính của viêm tụy cấp.

Triệu chứng

Cơn đau thường nặng và đột ngột. Nó tăng dần cho đến khi nó trở thành một cơn đau liên tục. Đau tụy được cảm nhận ở vùng thượng vị và bức xạ ngược trở lại. Khám lâm sàng có thể phát hiện vị trí đau ở đầu tụy hay đuôi tụy. Khám cũng nhằm phát hiện các biến chứng của viêm tụy cấp. Các triệu chứng khác của viêm tụy cấp bao gồm buồn nôn, nôn mửa và tiêu chảy.

Điều trị

Điều trị viêm tụy cấp thường nằm viện một thời gian ngắn, trong đó dịch truyền tĩnh mạch, dùng thuốc kháng sinh và thuốc giảm đau. Bệnh nhân thường không ăn trong thời gian nằm viện. Nếu viêm tụy cấp là do sỏi mật, bác sĩ có thể khuyên bạn nên loại bỏ túi mật.

Ung thư tuyến tụy

Ung thư tuyến tụy

Do nằm ở sâu bên trong của tuyến tụy, khối u thường không thể cảm nhận được cảm ứng. Rất khó để chẩn đoán sớm ung thư tuyến tụy vì triệu chứng không điển hình, bệnh có nguy cơ tử vong cao. Thông thường, không có biểu hiện triệu chứng cho đến khi bệnh phát triển đến khi nó có thể ảnh hưởng đến chức năng của các cơ quan khác. Do những khó khăn trong việc chẩn đoán sớm và bệnh nhanh chóng lây lan nên ung thư tuyến tụy thường gặp ở người nghèo.

Nguyên nhân

  • Yếu tố nguy cơ ung thư tuyến tụy bao gồm hút thuốc, bị tiểu đường lâu dài, và viêm tụy mãn. Nguy cơ mắc ung thư tuyến tuỵ có thể giảm xuống khi dừng hoặc bỏ hút thuốc, giảm lượng thịt cá và tăng lượng rau xanh trong chế độ ăn.
  • Phần lớn các trường hợp ung thư tuyến tụy bắt đầu trong các tế bào ngoại tiết. Hiếm gặp, ung thư tuyến tụy sẽ bắt đầu trong các tế bào sản xuất hormone.
  • Tại Mỹ, nó là nguyên nhân phổ biến thứ tư gây ra các ca tử vong ung thư, với nam diễn viên Patrick Swayze và gần đây hơn, Steve Jobs của Apple, cả hai đều thua trận chiến của họ với ung thư tuyến tụy trong những năm gần đây.

Triệu chứng

Các triệu chứng của ung thư tuyến tụy bao gồm đau vùng bụng trên lan đến lưng và cổ, giảm cân, mệt mỏi, da vàng và mắt trắng dã (bệnh vàng da), trầm cảm và cục máu đông cũng có thể là một dấu hiệu cảnh báo gây ra bởi một khối u ngăn chặn các ống dẫn mật.

Các triệu chứng có thể khác bao gồm khó tiêu, đầy hơi và đi đại tiện nhiều nhớt nếu sự phát triển ung thư làm tắc ống tụy và các men tiêu hoá không được giải phóng vào đường ruột.

Chuẩn đoán

Để chẩn đoán ung thư tuyến tụy, các bác sĩ thường tiến hành các bài kiểm tra thể chất, xét nghiệm máu, kiểm tra hình ảnh và sinh thiết. Lựa chọn điều trị bao gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị và liệu pháp nhắm mục tiêu để tấn công các tế bào ung thư mà không làm hại các tế bào bình thường.

Cần bắt đầu khám sàng lọc 10 năm trước độ tuổi mà ung thư tuyến tụy được chẩn đoán đầu tiên ở những gia đình có hội chứng lâm sàng và sau 35 tuổi ở bệnh nhân viêm tuyến tụy di truyền. Không có chiến lược khám sàng lọc nào tỏ ra có khả năng phát hiện sớm ung thư tuyến tụy ở bệnh nhân có nguy cơ cao, và không có một phương pháp khám đặc hiệu nào. Hiện nay, có lẽ chiến lược có hiệu quả tốt nhất là chụp cắt lớp (CT) ổ bụng, sau đó là siêu âm nội soi nếu kết quả chụp cắt lớp không chẩn đoán được bệnh và định lượng CA 19-9 huyết thanh.

Điều trị

Ung thư tuyến tụy có thể được điều trị bằng một số phương pháp. Ung thư tuyến tụy giai đoạn đầu thường có thể được điều trị và có thể chữa khỏi bằng phẫu thuật. Sau khi phẫu thuật, sự điều trị thêm nữa, được gọi là liệu pháp tá dược và Y học bổ sung thường được khuyến khích. Liệu pháp này có thể liên quan đến hóa trị hoặc xạ trị.

Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tụy nặng, khi đó phẫu thuật thường là không thể. Nếu phẫu thuật không thể thực hiện, điều trị bằng xạ trị, hóa trị, hoặc cả hai thường được sử dụng để thu nhỏ khối u, giảm các triệu chứng và kéo dài cuộc sống.